Ege ve Akdeniz’deki milyonlarca zeytin ağacı gemilerle Amerika’ya götürüldü mü?

“Gemiler dolusu zeytin ağacı!”. Bu ifade, çam ağaçlarının ABD’den geldiği iddiasının geçtiği metinde geçen bir sosyal medya paylaşımıdır. Zeytin ağaçlarının sökülerek Amerika’ya taşındığına dair bir veri, resmi kaynaklarda, yoktur. Anadolu’da zeytinin asırlardan beri üretiminin ve ticaretinin yapıldığı antik kentlerin bitki örtüsü, günümüzden farklı değildir.

İzmir Urla’da bulunan Klazomenai ve Antalya Kepez’deki Lyrboton Kome kentleri, önemli zeytinyağı üretim merkezleriydi. Antik çağın önemli ticari ürünü olan zeytinyağı, pişmiş topraktan üretilen amforalara doldurularak gemilerle taşınmıştır. Toprağı pişirmek için kullanılan çam ormanlarının yerine zeytinlikler ve üzüm bağları kurulmuştur. Bu nedenle çam ormanları, yerini toprak tutma kapasitesi olmayan zeytinliklere bırakmıştır. Çam odunları, ısıtma amacıyla büyük kent hamamlarında da kullanılmıştır. Sonuçta, birçok liman, taşınan alüvyonlarla kıyıdan uzaklaşmış ve önemini yitirmiştir.

Bu hikayede adı geçen gemiler dolusu zeytin ağacı da, ABD’ye 1950’den yaklaşık 400 yıl önce gitmiştir. Güya yerine verilen çam ağaçları da milyonlarca yıldır buradalar.

Zeytin ağacının Amerika Kıtasına seyahatinin tarihçesi, International Olive Council’in sayfasında şöyle aktarılır:

“Tarihi, günümüzden 8000 yıl öncesine dayanan zeytin, birçok efsanenin de kaynağı olmuştur. Nuh Peygamber’den, Antik Yunan’a, Mısırlılardan, Romalılara kadar tarihin her aşamasında zeytin ağacından ve zeytinyağının yararlarından söz edilmektedir.

…

Amerika’nın keşfiyle (1492) zeytin yetiştiriciliği Akdeniz sınırlarının ötesine yayıldı. İlk zeytin ağaçları Sevilla’dan Batı Hint Adaları’na ve daha sonra Amerikan kıtasına taşındı. 1560 yılına gelindiğinde Meksika’da zeytinlikler yetiştiriliyordu. Daha sonra Peru, Kaliforniya, Şili ve Arjantin’de de yaygınlaştı. Fetih sırasında getirilen bitkilerden biri olan eski Arauco zeytin ağacı ise günümüze kadar yaşamaya devam etmektedir.” Devamı>>